NIEUWSBERICHT

Mandy Molenaar - Over hoopvolle wetgeving in barre tijden

De vereniging JuristenRijk heeft mij, Mandy Molenaar, als directeur Wetgeving en Juridische Zaken bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen gevraagd om een bijdrage te leveren aan deze nieuwsbrief.

We leven in tijden van geopolitieke onrust, oorlogen, asiel- en migratieproblematiek, we hebben woon-, klimaat- en energiecrises. Niet echt zaken om vrolijk van te worden. Op de juridische directies van de Haagse ministeries wordt dan ook dagelijks hard gewerkt aan beleid en wetgeving om deze grote maatschappelijke opgaven en uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Denk bijvoorbeeld aan wetgeving die ziet op de defensiegereedheid van ons land, het oplossen van de stikstofproblematiek of aan wetgeving om Nederland veiliger en weerbaar te maken. Je zou in deze barre tijden dan bijna kunnen vergeten dat er ook wetgeving in voorbereiding is die wat hoopvoller stemt.

Want juist in tijden van polarisatie, spanningen en onrust in de samenleving hebben mensen extra  behoefte aan verbinding. En laten we bij OCW nu werken aan een wetsvoorstel dat daaraan een steentje bijdraagt.

Enkele weken geleden is namelijk het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen aan de Kamer aangeboden. Er is jaren aan dit voorstel gewerkt en kenners noemen het dan ook wel een mijlpaal in de bibliotheekgeschiedenis. Het wetsvoorstel ziet op het versterken van het netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen in Nederland door het introduceren van een zorgplicht voor gemeenten en openbare lichamen. Zij worden namelijk gevraagd te voorzien in een passend aanbod van bibliotheekvoorzieningen, dat binnen redelijke afstand voor de inwoners toegankelijk is. Het wetsvoorstel schrijft daarbij voor dat elke gemeente tenminste één bibliotheekvoorziening in stand houdt die de vijf wettelijke verankerde functies vervult, zijnde het ter beschikking stellen van kennis en informatie, het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, het organiseren van ontmoeting en debat en het laten kennis maken met kunst en cultuur.

Bibliotheken zijn tegenwoordig dus allang niet meer alleen van die stoffige plekken waar je boeken kunt lenen en terugbrengen (toegegeven: soms met boete wegens te laat inleveren😉). Door de jaren heen zijn ze geëvolueerd tot plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, waar educatie – ja, leesbevordering! - plaatsvindt, waar kunst en cultuur samenkomen, waar je cursussen kunt volgen, en waar je hulp kunt vinden voor je digitale zaken. Op plekken waar inwoners te wijdverspreid wonen om één bibliotheekvestiging te rechtvaardigen, rijdt bovendien een ware bibliobus die de boeken naar de mensen toe brengt. Kortom: bibliotheken zijn bij uitstek te beschouwen als centra van verbinding en daarom van groot belang, ook en misschien wel juist in deze tijden. Hoe mooi is het dan ook dat na jarenlang hard werken dit hoopvolle wetsvoorstel nu in de Kamer ligt!?

Dat laatste is ook te danken aan het feit dat OCW-collega’s, waaronder de juristen van onze directie WJZ, samen met de stakeholders en betrokken overheden, landelijk, provinciaal en lokaal, met veel geduld en via een zorgvuldig proces naar deze wijziging hebben toegewerkt.

Het mooiste compliment over dit proces las ik recent in een analyse van een enthousiaste bibliotheekexpert:

“Er wordt vaak geklaagd over de politiek in Den Haag, de traagheid en de stroperigheid.

Maar als ik zo'n proces van de bibliotheekwet volg en hoe met veel zorgvuldigheid naar een wijziging wordt gewerkt, kijk ik ook met veel respect hoe onze democratie op dit terrein zo stap voor stap zorgt voor een mooier Nederland. Dat mag ook wel eens gezegd”.

Een oud-collega noemde ons ministerie bij haar afscheid: het ministerie van de hoop en de toekomst. De indiening van de bibliotheekwet is een mooi bewijs daarvan.

En dat mag ook wel eens gezegd.